تخت جمشید

  • یكی از شگفتی‌های مجموعه جهانی تخت جمشید وجود سرستون های گاو دو سر است كه با وزنی معادل ۱.۵تن بر فراز ستونهای سنگی كاخ های این مجموعه قرار دارد و هم اكنون برخی از این سرستون ها را می توان در این محوطه جهانی دید.

    سرستون تخت جمشید

  • فاز نخست یکی دیگر از پروژه‌های مرمتی تخت جمشید درحالی به پایان رسید که به گفته سرپرست اداره کل میراث‌فرهنگی استان فارس، مرمت کاخ شورای تخت‌جمشید با هدف حفظ نقوش برجسته کاخ صورت گرفته است.

    فاز اول نجات بخشی نقش برجسته‌های کاخ شورای تخت جمشید به پایان رسید

  • طرح پژوهشی «بازخوانی مهندسی سازه و مطالعه عوامل آسیب‌رسان در مجموعه آثار سنگی تخت جمشید» اجرا شد.

    بازخوانی مهندسی سازه و مطالعه عوامل آسیب‌رسان در تخت جمشید

  • اگر نیمه نخست هفته شاهد خبرهای ناخوشایند در حوزه میراث بودیم، روز سه شنبه، حسن راهساز، متخصص و مرمتگر سنگ در تخت جمشید خبر داد که مشکل شوره و رطوبت نقش برجسته های پلکان شمالی کاخ شورا در مجموعه تخت جمشید، با ایجاد کانال هوازی در پشت این نقوش برطرف می شود.

    نقش برجسته‌های پلکان کاخ شورا در تخت جمشید

  • با کاوشهای اخیری که در تخت جمشید صورت گرفته، نه تنها آبهای تخت جمشید از مسیر 2500 ساله خود دفع می شود بلکه باستان شناسان را از وجود ساختارهای متعدد دیگری در اطراف تخت گاه تخت جمشید آگاه و آنها را به شناخت کامل تر مجموعه تخت جمشید در دوره هخامنشی نزدیکتر کرد.

    کشفیات جدید باستان شناختی درتخت جمشید

  • مدیر بنیاد پژوهشی پارسه ـ پاسارگاد از كشف یكسری كانال دفع آب در پایین كوه رحمت و تكه‌سنگ‌هایی از كاخ‌های تخت جمشید خبر داد.

    تخت جمشید

  • سرپرست تیم کاوش آبراهه های تخت جمشید گفت: در ادامه کاوش بخش انتهایی آبراهه های تخت جمشید بقایای یک کانال دیگر انتقال آب و همچنین بخشهایی از یک ساختار نامشخص کشف شد.

    00

  • 3 میلی متر، واحد اندازه گیری در دوره هخامنشی بوده است

    باستان شناسان و كارشناسان پروژه بنیاد پژوهشی پارسه و پاسارگاد در پروژه رمزگشایی واحد اندازه گیری دوره هخامنشی به عدد سه میلی متر به عنوان واحد اندازه گیری در این دوران رسیدند.

  • پارسه برجسته‌ترین پایتخت ایران

    در دوره هخامنشیان چند شهر مرکز اداری و سیاسی کشور بود. شهرهای بابل و شوش بیشتر در فصل زمستان و شهر همدان در فصل تابستان مورد استفاده قرار می‌گرفت.

    افزون بر سه شهر یاد شده، دو شهر پاسارگاد و تخت جمشید یا پارسه از مراکز بسیار مهم اداری و حکومتی بودند


    که از جنبه آیینی، مذهبی و تشریفاتی نیز اهمیتی خاص داشتند، چنان که آرامگاه برخی از پادشاهان هخامنشی در این دو شهر اخیر ساخته و آثاری از بعضی از آنها باقی مانده است.
    نام درست و اصلی مجموعه مشهور به تخت جمشید و سکونت گاه واقع در نزدیک آن، " پارسه" بود.
    پارسه مکان برجسته یک شهر در فرهنگ یونانی است که به نام اکروپل مشهور بوده است. براساس مطالعات تاریخی یونانی‌ها پارسه را پرسپولیس می‌نامیدند، ضمن این که بخش بلند مرتبه پارسه را پولیس می‌نامیدند.
    این نام از اسم قوم پارس که هخامنشیان رهبری آن را بر عهده داشته و ایالت فارس یا پارس که بسیاری از آنان در آن اقامت گزیده بودند، در سنگ نبشته خشایارشاه بر در گاه ورودی تخت موسوم به " دروازه ملل " و نیز در بعضی لوحه‌های عیلامی ( از محل ساختمان خزانه و باروی تخت جمشید به دست آمده ) به تخت جمشید با عنوان " پارسه " اشاره شده است .
    بخش حاکم نشین و ارگ شهر پارسه دارای کارکرد سیاسی مذهبی ویژه‌ای بوده و به دلیل اهمیت کارکرد در معماری این بخش، از سنگ‌های ماندگار استفاده شده است.
    این در حالی است که بیشتر سازه‌های شهر پارسه را خشت‌های بزرگ و آجر تشکیل می‌دهند که با گذشت زمان از هم پاشیده شده‌اند.
    به نظر می رسد پارسه در میان اقشار جامعه و به ویژه حکومت پارسه‌ها در یکی دو هزاره نقش مهمی ایفا کرده باشد. این شهر در دوره پیش از هخامنشیان نیز از جمله شهرهای مهم بوده است.
    بر اساس شواهد موجود آثار عیلامی نیز در این شهر مشاهده شده است همچنین پس از سقوط دولت هخامنشی نیز باز حیات اجتماعی در پارسه تداوم داشته است.
    بر اساس کاوش‌های هرتسفلد سلسله‌های محلی پارسه نیز در این شهر حضور داشته‌اند البته در عین حال اطلاعات باستان شناسان از دوره ساسانی شهر کم‌تر از سایر دوره‌ها است.
    به نظر می‌رسد با یک جابه‌جایی، شهر پارسه جای خود را به شهر استخر داده، اما از کیفییت و کمیت این جابه‌جایی اطلاعات چندانی در دست نیست، اما به هر حال شهر استخر با فاصله چند کیلومتری پارسه شکل گرفته است.
    در یک چشم‌انداز کلی شهر استخر از نظر حوزه جغرافیایی جزئی از شهر پارسه به شمار می‌رفته است.
    این شهر از دوره عیلامی تا 100 هزار سال پیش از میلاد مسیح تا حداقل هزار سال پس از میلاد مسیح نقشی جدی در جنوب ایران داشته است.
    این شهر مهمترین مرکز حکومت فارس بوده به طوری که خاستگاه آن را در دوره هخامنشی سلوکی اشکانی ساسانی مشاهده می‌کنیم.
    این در حالی است که پادشاهان ایرانی مشروعیت سیاسی مذهبی و حکومتی خود را در معبد آناهیتای شهر استخر دریافت می‌کردند.
    این امر بیانگر این مطلب است که تمرکز فرمانروایی کشور از تفکر و ساختار موجود در این شهر، ناشی می‌شده است.
    البته علاوه بر شیوه‌های معماری و سنت‌های اصیل پارسی، عناصر معماری و هویت اصیل ایرانی در این شهر شناسایی و معرفی شده است.
    در حقیقت ساختارها و بنیادهای فکری و تمدن فرهنگ ایران در این حوزه بدست آمده است.
    بیش از 60 هزار کیلومتر مربع از پارسه در برزن واقع در جنوب تخت جمشید در سال 1353 توسط علی اکبر تجویدی کاوش شد.
    البته شهرتاریخی پارسه توسط باستان شناسان ایرانی هم چون علی سامی ، علی اکبر تجویدی ، عیسی بهنام، محمود موسوی ، محمد تقی مصطفوی و شاپور شهبازی مورد بررسی و کاوش قرار گرفته است.
    تخت جمشید ( پارسه ) با شماره 20 در شهریور ماه سال 1310 شمسی در فهرست آثار ملی و در سال 1358 درفهرست میراث جهانی قرار گرفته است.

  • ماكت مجموعه تاریخی تخت جمشید كه با هدف نمایش در مركز ایرانشناسی موزه ملی بنگلادش ساخته شده بود، در ایران باقی می ماند.

  • اجرای نخستین کنسرت موسیقی در تخت جمشید ، ۴۰۰ ژاپنی میهمان پرسپولیس هستند

    اولین كنسرت در تخت جمشید توسط یک گروه ژاپنی و با حضور جمعی از مسئولین فرهنگی كشور، هنرمندان و مدیران سازمان میراث فرهنگی و 400گردشگر ژاپنی برگزار می شود.

    پرسپولیس

     

  • معماری آتشكده جاویدان در مسجدسلیمان الهام بخشمعماران تخت جمشید

    «آتشكده جاویدان» (صفه سرمسجد) در مسجد سلیمان، بنایی متعلق به قرن هفتم قبل از میلاد است كه بنا بر نظر برخی كارشناسان، معماران برای ساخت تخت جمشید از آن الهام گرفته اند.



    نوع معماری این بنا «اورارتویی» است كه مهم ترین مشخصه آن استفاده نكردن از ملاط و گذاشتن سنگ خشك روی سنگ خشك دیگر است.
    بنا به نوشته های پروفسور گیرشمن، باستان شناس فرانسوی در كتاب «ایران از آغاز تا اسلام»، تخت جمشید نیز با استفاده از همین الگو ساخته شده است، هرچند معماران آن تغییراتی هم در ساخت بنا داده اند.
    «قباد باقری» كه در سالهای 1348 تا 1352 به عنوان مسئول حفاظت از آثار تاریخی خوزستان با گیرشمن همكاری می كرده است ضمن اعلام مطلب فوق به میراث خبر گفت: «باور گیرشمن این بود كه آریایی ها هنگامی كه از سیبری مهاجرت كردند در ارومیه توقف كوتاهی داشتند و در همین زمان با گونه ای از معماری اورارتویی آشنایی پیدا كردند. آنها سپس به مهاجرتشان در امتداد سلسله جبال زاگرس ادامه دادند و در ارتفاعات آن كه امروزه مسجدسلیمان و ایذه و.... را در بر می گیرد، ساكن شدند.»
    مولف كتاب «بختیاری در گذر زمان» در ادامه افزود: «آریایی ها در این منطقه معماری خاص خود را به نام «بادبرده» به وجود آوردند. آتشكده جاویدان را در قرن هفتم قبل از میلاد بنا كردند و پس از گذشت حدود 150 سال در 550 قبل از میلاد تخت جمشید یا پاسارگاد را با استفاده از همین معماری اورارتویی ساختند.»
    از سوی دیگر «علیرضا ظاهری عبده وند» مسئول بخش پژوهشی انجمن دوستداران میراث فرهنگی مسجد سلیمان اعتقاد دارد وجود این آتشكده به دوره پیشدادیان و هوشنگ پیشدادی بر می گردد.« طبق آنچه در منابع مختلف تاریخی آمده است، هوشنگ نخستین پادشاه سلسله پیشدادی برای كشتن ماری، سنگی را به سوی او پرتاب كرد. سنگ به مار اصابت نكرد و به سنگ دیگری برخورد كرد و از جرقه حاصل از این برخورد آتش به وجود آمد. در بعضی از روایتها از جمله كتاب «تذكره شوشتر» آمده كه مكان این اتفاق در شهر مسجد سلیمان بوده كه در آن زمان به نام «پارسومانش» خوانده می شده است. مردم هم از آنجا كه آتش برایشان تقدس داشت و این آتش بدون هیزم افروخته شد و باقی ماند، دورمحل برافروخته شدن آن دیواری كشیدند. از آنجا كه نفت و گاز در سطوح زیرین این منطقه به وفور جریان داشت، باعث شعله ور ماندن آتش شد و از آن زمان ، این محل به نام آتشكده جاویدان شناخته شد. آتشكده ای كه هیچ گاه آتش آن خاموش نمی شود.» باقری درباره صحت و سقم ماجرای الهام گرفتن معماری تخت جمشید و فرضییه هوشنگ پیشدادی، می گوید:« البته این مسئله هنوز یك تئوری است ولی تا زمانی كه فرضیه جدیدی كه آن را با استنادات علمی باطل كند به وجود نیاید، می توان بر آن تكیه كرد.»
    وی كه هم اكنون درباره تاریخ و فرهنگ منطقه خوزستان پژوهش می كند تاكید كرد: «بنا به گفته گیرشمن اولین حكومت محلی پارس ها در مسجد سلیمان به وجود آمده است. در آن زمان این منطقه به نام «پارسومانش» یا «پارسومانژ» خوانده می شده است.»
    این پژوهشگر در ادامه به ذكر ویژگی های بنای آتشكده جاویدان پرداخت و گفت: «مساحت این آتشكده حدودا 50 در 45 متر است و در وسط آن آتشگاهی وجود داشته كه الان از بین رفته است. یك طرف این آتشكده به كوه های زاگرس تكیه دارد. در شمال غربی این آتشكده نیز معبد آناهیتا واقع شده است.»
    كمی پایین تر از آتشكده، معبد هركول قرار دارد. باقری علت وجود این معابد را تصرف این منطقه به دست اسكندر مقدونی و سلوكیان دانست و گفت:«این دو معبد نشانه ای از زوال پادشاهی هخامنشی در دوره حمله اسكندر به ایران است. چون سلوكیان بر ایران مسلط شدند برای نیایش رب النوع های خود در این مناطق، معابدی برپا كردند.»
    دیواری، آتشكده جاویدان را از معبد آناهیتا جدا می كند كه در حقیقت میان پیروان دو ایدئولوژی مرزی می كشیده است.
    بنا به اظهارات باقری ، گیرشمن در حفاری خود در قسمت جنوبی آتشكده كه محل نذورات مردم بوده است، مهره های تاس مانندی یافت كه نقوشی بر روی آنها حكاكی شده بود. وی در كتاب هایش ذكر كرده است كه این مهره ها غنائمی هستند كه ایرانیان پس از فتح بابل به دست كمبوجیه ، از آن جا به ایران آورده اند.
    بنا به گفته «ظاهری عبده وند» آتشكده جاویدان كه دوره های مختلف تاریخی را از زمان عیلامی ها تاكنون پشت سر گذاشته است در زمان رضاشاه در سال 1306 به نام صفه «سر مسجد» تغییر نام داد.
    باقری درباره تغییر نام این آتشكده گفت: «از زمان ورود اعراب به ایران نام این آتشكده تغییر كرد و به نام مسجد خوانده شد. ممكن است علت این تغییر نام، هراس از تخریب و تبدیل بنا باشد.»
    پرویز ورجاوند پژوهشگر و صاحب نظر حوزه میراث فرهنگی درباره تئوری الهام گرفته شدن معماری تخت جمشید از معماری این آتشكده و داستان هوشنگ پیشدادی، گفت: «البته من هم وجود شباهت هایی میان این دو بنا را تایید می كنم اما این گونه فرضیه ها نیاز به بررسی های دقیق و عمیق تاریخی و آشنایی كامل با جغرافیایی شاهنامه دارد و به سادگی نمیشود آنها را تایید یا رد كرد.»
    بنای آتشكده جاویدان در سال 1377 به همت كارشناسان میراث فرهنگی مرمت شد اما پس از دوباره به حال خود رها شد. به گفته «محمد زراسوند علیپور» رئیس انجمن دوستداران میراث میراث فرهنگی مسجد سلیمان، هم اكنون این بنا كه معرف هویت ایرانی ماست بر اثر زلزله و خسارت های دیگر به شكل مخروبه ای در آمده و بدون محافظت رها شده است. مسئله حفاظت و مرمت این بنا در جلسه اعضای این انجمن با فرماندار شهر مسجد سلیمان نیز در میان نهاده شده است و به گزارش انجمن دوستداران میراث فرهنگی مسجد سلیمان، فرماندار این شهر قول همكاری و مساعدت برای حفظ و احیای بناهای تاریخی این منطقه را داده است.

  •  

    مهندسان هخامنشی با كشف راز عدد پی، ستون های عظیم تخت جمشید را بنا نهادند

    مهندسان هخامنشی راز استفاده از عدد پی (۱۴/۳ ) را دو هزار و 500 سال پیش كشف كرده بودند. آنها در ساخت سازه های سنگی و ستون های مجموعه تخت جمشید كه دارای اشكال مخروطی است، از این عدد استفاده می كردند.

پنل کاربری