امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

گزارش تصویری

مسجد تاریخانه دامغان

مسجد تاریخانه-دامغان(اواسط قرن دوم هجری قمری)

عكاس: فاطمه عروجی

برای دریافت عكس ها با ابعاد بزرگتر و كیفیت بهتر با آدرس زیر تماس بگیرید:

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

 

این بنا در جنوب شرقی دامغان واقع گردیده و یكی از كهن ترین بهترین نمونه های مساجد اولیه در ایران است . عناصر تشكیل دهنده این مسجد عبارت از یك حیاط مربع است كه در سمت قبله ‚ یك تالار ستوندار و در سه قسمت دیگر آن ‚ یك ردیف رواق ساخته شده است . تالار ستوندار دارای هفت ناو طولی در جهت قبله و سه ناو عرضی است ‚ به نحوی كه ناو وسطی كه شامل محراب و منبر است ‚ عریض تر از ناوهای طرفین خود است كه بیانگر مراحل اولیه شكل گیری ایوان در مساجد شبستانی ایران است این مسجد در وسط دارای صحن بازی به ابعاد 26/72 متر طول و 25/72متر عرض است كه دورتادور آن را فضاهای طاقداری فرا گرفته است ‚ بدین ترتیب كه 22 دهنه طاق بدین صحن باز می شود . ورودی این مسجد ‚ از جناح طولی شرق است . پوشش مسجد ‚ با طاق های گهواره ای بر روی قوس ها و ستون های مستحكم صورت گرفته است . امروزه طاق های گهواره ای مسجد فرو ریخته اند ‚ ولی در فرم اصلی قابل مقایسه با طاق های گهواره ای مسجد جامع فهرج بوده اند . برای نگهداری طاق ها ‚ ستون های عظیمی از آجر بر پا شده كه توسط قوس هایی به همدیگر و به دیوار وصل شده اند . بر روی این قوس ها نیز دیواری به بلندی یك متر ساخته و سپس طاق گهواره ای را بر آن سوار كرده اند . قوس های بالای ستون ها با فرم بیضی از آجر ساخته و در بالا به آرامی شكسته شده اند . جهت حفظ تعادل و اتصال محكم قوس ها به ستون و دیوار ‚ از قطعات چوب استفاده شده است . دهانه طاقی كه در مركز رواق سمت قبله قرار می گرفته ‚ از دهانه های دیگر عریض تر و بلندتر ساخته شده است . بدین ترتیب ‚ علاوه بر سنت معماری دوره ساسانی ‚ به مركز - جایی كه محراب و منبر در آن قرار دارد - اهمیت خاصی داده شده است ستون های این مسجد ‚ مدور به قطر 160 سانتی متر و محیط 4/90 تا 4/97 متراست و ارتفاعش از سطح زمین تا محلی كه طاق بر آن متكی است ‚ 284 سانتی متر و تا پشت بام ‚ 6 متر تمام شده است . هر ضلع از آجرهای مربع این ستون ها 34 و ضخامت آنها 7/5 سانتی متر است كه متناوبا - به پیروی از آجر چینی دوره اشكانی و ساسانی - افقی و عمودی روی هم چیده شده اند . همچنین این ستونها كاملا قابل مقایسه با ستون هایی است كه در تپه حصار دامغان ‚ از یك كاخ ساسانی خاكبرداری شده است . قسمت پایین بعضی از ستون ها ( در كاخ ساسانی ) كه از آجرهای مربع (35*35*8 سانتی متر ) ساخته شده ‚ نشان می دهد كه آجرها متناوبا عمودی و افقی به قطر 1/79 متر روی هم قرار گرفته اند و با دقت در ابعاد ‚ اندك تفاوتی بین این دو بنا به نظر می رسد ‚ از جمله اینكه قطر ستون های تاریخانه كه با اندود نازكی پوشیده شده ‚ 1/60 متر است ‚ كه اگر تزیین نسبتا ضخیم ستون های كاخ دامغان را در نظر بگیریم ‚ هر دو مساوی خواهد بود . در بخش غربی مسجد ‚ بناهای وابسته ای وجود داشته كه امروزه كاملا از بین رفته اند . از جمله این بقایا می توان به یك مناره با مقطع چهار گوش اشاره كرد كه در كنار مسجد بوده و 6/5 متر مربع وسعت داشته است . در كنار این مناره ‚ در دوره سلجوقی ‚ مناره دایره شكل دیگری ساخته شده كه دارای كتیبه ای به خط كوفی مشتمل بر آیات قرآنی ‚ نام بانی - بختیار ‚ فرزند محمد - و تاریخ 420 ه . ق است . ارتفاع كنونی این مناره ‚ 26 متر است و 86 پله دارد . محبط آن در پایین ‚ 13 متر است كه به تدریج از آن كاسته می شود و در بالا به 6/8 متر می رسد . آجرهایی كه در ساختمان این منار به كار رفته ‚ 4 تا 4/5 سانتی متر قطر و 22 سانتی متر طول و عرض دارند و آجرهایی كه در تزیینات خارجی مصرف شده ‚ به طول و عرض 17 یا 17/5 و ضخامت 3/5 سانتی متر است مسجد تاریخانه دامغان ‚ جز اولین مساجد ایران است كه در آن مناره ساخته شده است . ساخت این مناره می تواند به تاثیر از مناره مساجد عراق باشد ‚ هر چند ممكن است آنها خود متاثر از معماری دوره ساسانی باشند . صحن مركزی این مسجد ‚ سنگ فرش یا آجر فرش نشده و تنها با ماده ای آهكی یا گچی پوشیده و كوبیده شده است . این صحن با هیچ پله ای ‚ از صفه های طاقدار جانبی متمایز نمی شود و این ‚ از ویژگی ها و سادگی این مسجد است . در این مسجد ‚ از خشت و اجر در كنار هم استفاده شده است . از آجر برای قوس ها و ستون ها ‚ و از خشت برای ساخت دیگر قسمت های مسجد استفاده شده و همچنین در قوس های مسجد ‚ چوب برای استحكام و اتصال ‚ و گچ برای اندود سطوح مختلف به كار رفته است در خصوص تاریخ گذاری این مسجد ‚ توافق نظر وجود دارد و همگی آن را به اواسط قرن دوم هجری منتسب می رسازند . آرتور پوپ ‚ ساخت این مسجد را به سال های بین 130 تا 170 هجری ( 750-786 م ) منتسب می كند ‚ محمد كریم پیر نیا آن را به سال 160 هجری و دیگر محققان ‚ به اواسط قرن دوم هجری متعلق می دانند

 

 

به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

دیدگاه‌ها  

0 # palizgar 1392-10-03 09:32
کاش درباره مراحل مرمتیه این بنا هم بصورت تصویری مطلب می ذاشتین
در نهایت ازتون ممنونیم
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
انواع عضویت
پنل کاربری