امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

 

مسجد ابن طولون - قاهره
از زبان تیتوس بورکهارت

امیر طائفی

مسجد ابن طولون در قاهره
از زبان تیتوس بورکهارت


ترجمه : امیر طائفی
این مطلب ترجمه گزیده ایست از کتاب :
Art of Islam
Titus Burckhardt
World of Islam Festival Publishing Company.1976


عکس : آرشیو معماران


کلیه حقوق این مطلب برای سایت معماران © محفوظ است.

« این مسجد توسط یکی از حاکمین ترک دستگاه عباسیان به نام ابن طولوندر فاصله سالهای 263 و 266 ﻫ / 876 و 879 م ساخته شده است. مسجد ابن طولون با نگاه به مسجدی در بین النهرین که توسط خلفا برپا شده بود ساخته شده است.در آنجا هنر ساختمان از ایران که مواد ومصالح آن خشت خام یا پخته یعنی آجر بود الهام می گرفت و نه از بیزانس که مصالح آن سنگ بود. به جای ستونهای سنگی كه معماران شامی و مغربی به كار می بستند و بیشتر آنها هم از ویرانه های ساختمانهای رومیان بود ،برای برپا داشتن بامها از جرزهای آجری بهره می جستند. در اینجا نه تنها فن ساختمان متفاوت است بلكه اصول زیبایی شناسی آن هم متفاوت است . با این همه خواهیم دید كه تصویر فضا و شیوة فضاسازی اصولاً در هر دو یكی است .

مسجد ابو طولون حیاط مربع شكل بزرگی دارد كه ساختمانها در پیرامون آن است . ردیف رواقهایی كه آن را در میان گرفته اند پهنایی به میزان دو راهرو دارند و شبستان آن هم به پهنای پنج راهرو است . طاقهایی كه باربام بر آنهاست همه به حیاط نگاه می كنند یعنی آنكه همه به موازات دیوارهای اطراف حیاط هستند. تركیب طاقهای بنا شده بر جرزهای ضخیم مانند دیوارهایی هستند كه در آنها درهایی با طاقهای رومی گشوده باشند یا به عبارت دیگر همچون ردیفی از جرزها و دروازه ها نمودار می شوند. تركیب دیوارها و فضای در میان گرفته آنها توازنی كامل دارند و هر یك مكمل دیگری هستند و این مطلب با پنجره های گذاشته شده در میان طاقها و در كنار محور هر یك از جرزها چشمگیرتر می شود و طاقها را با فضاهای پر و خالی به صورت پرده های سایه روشن با روشنایی قوی و ضعیف درآورده است .

در کنج های جرزهای ضخیم ، ستون نما هایی ساخته شده است . نقشهای برجسته ای با گچكاری در میان طاقها و پنجره ها ایجاد كرده اند كه نمودی از ظرافت در كنار ستبری جرزها و طاقها حاصل می كند وچون جواهری بر زمینه ای زبرجلوه گرمی شود .

درمیانه حیاط ساختمان مكعب شکلی با چهار در و گنبدی بر فراز آن قرار دارد ، این بنا كه تاریخ آن بسیار اخیرتر از خود مسجد است (پایان سده هفتم هجری ؛ سیزدهم میلادی ) وضوخانه است . حوض یا چشمه مزبور با سایبانی پوشیده می شد كه مشتمل بود بر گنبد زرین بر فراز ستونها .

گرداگرد مسجد ابن طولون دیواری است كه با واحد های همسایگی فاصله ای دارد.

درطرف مقابل محراب ،مناره چند طبقه ای ، با پایه ای مکعبی كه بر آن بنایی استوانه ای با پلكان بیرونی مارپیچ قرار دارد ،برپاست ؛ كه به برج ساعت مملوك (از ساخته های اخیر) منتهی می شود .این مناره یادآور منارة مَلویه در بغداد یا زیگورات در بین النهرین است .

بر فراز حصار پیرامون مسجد محجری است كه با نقشهای اسلیمی آراسته شده و همچون پرده ای است از فضاهای پر و خالی . دشوار می توان گفت كه این محجر است كه آسمان را به قالب ریخته یا آسمان است كه محجر را در برگرفته است و بر آن بارقه هایی از شرر فرو ریخته است. »

 

به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

دیدگاه‌ها  

0 # محمود 1391-05-15 19:32
ممنون
خوب بود
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
0 # ز.نوری 1392-02-21 16:30
ما کان للمشرکین ان یعمروا مساجد الله شاهدین علی انفسهم بالکفر اولئک حبطت اعملهم و فی النار هم خالدون ** انما یعمر مساجد الله من ءامن بالله و الیوم الآخر و اقام الصلوه و ءاتی زکوه و لم یخش الا الله فعسی اولئک ان یکونوا من المهتدین.
توبه/ 18-17
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
انواع عضویت
پنل کاربری