0

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

دكتر عبدالعظیم امیرشاه كرمی رییس گروه ژئوتكنیك دانشگاه امیر كبیر :
امروزه با مهندسی ساخت و ساز بیگانه شده ایم

«زمانی كه سد كارزنیگتون انگلیس قبل از افتتاح در زمان نخست وزیری تاچر (سال 1363 شمسی) تخریب شد، یك پرونده قضایی پیچیده علیه مشاور طرح (دانشگاه سوانسی)، پیمانكار سد (امپریال كالج) و كنترل كننده عملیات اجرایی (دانشگاه كمبریج) تشكیل شد. گر چه این پرونده هیچ سرانجامی نیافت، اما پس از گذشت بیش از ده سال از این اتفاق، علم تحلیل عددی و مهندسی زلزله یا به مفهوم وسیع تر آن، ژئوتكنیك، پیشرفت قابل ملاحظه ای كردند.»



«زمانی كه سد كارزنیگتون انگلیس قبل از افتتاح در زمان نخست وزیری تاچر (سال 1363 شمسی) تخریب شد، یك پرونده قضایی پیچیده علیه مشاور طرح (دانشگاه سوانسی)، پیمانكار سد (امپریال كالج) و كنترل كننده عملیات اجرایی (دانشگاه كمبریج) تشكیل شد. گر چه این پرونده هیچ سرانجامی نیافت، اما پس از گذشت بیش از ده سال از این اتفاق، علم تحلیل عددی و مهندسی زلزله یا به مفهوم وسیع تر آن، ژئوتكنیك، پیشرفت قابل ملاحظه ای كردند.»
دكتر عبدالعظیم امیر شاه كرمی، رییس گروه ژئوتكنیك دانشگاه امیركبیر در سخنرانی خود كه در سالن اجتماعات ساختمان مركزی سازمان میراث فرهنگی ارایه شد، با بیان این مطلب، به بررسی آثار تخریبی زلزله پرداخت. وی كه تحت عنوان «الگوی منار جنبان اصفهان (یك سازه هوشمند) جهت مقاوم سازی بناهای قدیمی» به سخنرانی پرداخت تخریب ناشی از زلزله را از دو جهت قابل بررسی دانست و گفت: «زلزله دو گونه تخریب ایجاد می كند: شكست در پوسته زمین و تخریب در سازه. با مطالعه شكل پوسته زمین و چگونگی قرارگیری آن، می توان زمان، مكان و شدت وقوع زلزله را تشخیص داد. این مطالعات چند سالی است كه در كشور ژاپن در حال انجام است.»
وی با تاكید بر این كه وقوع زلزله نشان دهنده زنده بودن زمین است گفت: «حیات بشر بر روی كره زمین بسته به وجود كوه ها است و كوه ها با عملیات كوه زایی زمین ایجاد می شود. كوه زایی نیز حاصل حركت قاره ها و شكست متناوب و آرام پوسته زمین است.»
این متخصص مهندسی زلزله و مشاور فنی سازمان میراث فرهنگی سپس با تاكید بر لزوم شناخت ویژگی های زمین به نوع دوم خرابی ناشی از زلزله اشاره كرد و گفت: «بررسی سازه از لحاظ مقاومت در برابر زلزله به طراحی مناسب آن منجر خواهد شد. به این ترتیب می توان با طراحی مناسب، ساختمان را در برابر خطر ناشی از تخریب در اثر زلزله مقاوم كرد.»
دكتر امیر شاه كرمی ویژگی اصلی طراحی مناسب سازه را توجه به رفتار مصالح دانست و گفت: «در زمینه بررسی رفتار مصالح آزمایشگاه های متعددی در سرتاسر دنیا به وجود آمده است. در این آزمایش ها دو موضوع بررسی می شوند، جنس مصالح و شیوه بارگزاری آنها. بارگزاری نیز دو صورت دارد، جانبی و عمودی. یك طراح سازه ای موفق ویژگی های زمین منطقه، فرم سازه، شیوه بارگزاری، میزان نیروهای داخلی وارد شده به سازه و همچنین خواص مصالح قابل استفاده در سازه را مورد بررسی قرار می دهد و شیوه توزیع نیرو در هر نقطه از بنا را مشخص می كند. به این ترتیب می توان از نیروهای جانبی به عنوان بارگزاری مفید استفاده كرده و از تخریب بنا جلوگیری كرد.»
دكتر شاه كرمی كه در جمع مدیران، معاونان و مشاوران سازمان میراث فرهنگی كشور سخنرانی می كرد، در ادامه، گونه های مختلف مهندسی سازه را مورد بررسی قرار داد و گفت: «مهندسی سازه به چهار گونه انجام می گیرد؛ اجتهاد شخصی، تجربه عملی، استقراء، تحلیل. در روش نخست متخصصین براساس نظرات و استنباط های شخصی خود عمل می كنند. در روش دوم كه شاید بتوان آن را مرحله دوم سیر علم مهندسی ذكر كرد، تجربیات به دست آمده در گذشته و در كلیه نقاط، مورد استفاده مهندسان ساخت و ساز قرار می گیرد. كشور ما تقریبا در این مرحله مانده است. طی چند دهه اخیر روش استقراء ریاضی و قیاس، كاربرد فراوانی در دنیا پیدا كرده است. در این روش تجربه های به دست آمده و اطلاعات موجود از سازه و زمین با استفاده از محاسبات ریاضی و با استناد به روش استقرا مورد بررسی قرار می گیرد. اما روشی كه طی چند سال اخیر در كشورهای پیشرفته مورد استناد قرار گرفته است، روش تحلیلی است.»
در این روش با استفاده از محاسبات دقیق ریاضی، كیفیت مصالح و جنس زمین در كنار یكدیگر مورد تحلیل قرار گرفته و میزان فشار وارد آمده بر سازه در اثر زلزله محاسبه می شود. این روش براساس مدل سازی های كامپیوتری انجام گرفته و از دقت بالایی برخوردار است.
دكتر شاه كرمی عصر حاضر را عصر مصالح هوشمند دانست و گفت: «بشر در حال حاضر می تواند هر مصالحی را با هر توانایی و قابلیتی تولید كند. در چنین عصری می توان سازه هایی ایجاد كرد كه در برابر نیروهای زلزله مقاومت كنند. با مطالعاتی كه بر روی زمین قابل انجام است، میزان و مكان زلزله قابل پیش بینی است، بنابراین مقاومت سازه در برابر این نیروها نیز قابل سنجش خواهد بود.»
این مهندس زلزله كه در جمع مدیران پروژه بازسازی ارگ بم و دیگر كارشناسان سازمان میراث فرهنگی سخنرانی می كرد در ادامه صحبت هایش خرابی های به وجود آمده در ارگ بم را با تقسیم بندی منطقه به سه نقطه كاخ یا شاه نشین، سازه های معمولی یا شهر مسكونی و برج ها و دیوارهای اطراف بررسی كرد. وی بخشی از خرابی های ارگ را ناشی از شیوه مرمت در این سازه بزرگ خشتی طی سال های اخیر دانست و تاكید كرد: «در حال حاضر ما با مصالح، زمین و به طور كلی مهندسی ساخت و ساز به معنی واقعی كلمه اش بیگانه شده ایم.»
دكتر عبدالعظیم امیر شاه كرمی در پایان با مروری بر اصول مهندسی به كار رفته در منار جنبان اصفهان، آن را سازه ای معرفی كرد كه از نظر مهندسی دارای ویژگی های منحصر به فردی است. وی با اشاره به قطع شدن روند حركت نظام مهندسی ایران طی چند سده اخیر، درباره منار جنبان گفت: «برای بارگزاری در این بنا، در تك تك واحدهای سازه ای پیوستگی به وجود آورده اند. این پیوستگی به منار جنبان خاصیتی بخشیده است كه از تخریب آن هنگام وقوع زلزله جلوگیری می كند.»
دكتر شاه كرمی در پاسخ به این سوال كه تجربه منار جنبان برای بازسازی و مرمت اثری مانند ارگ بم چه كمكی می كند، گفت: «در مورد بناهای قدیمی موجود از جمله ارگ بم، می توان یا باید از عامل پیوستگی بهره گرفت. پیوستگی در كل سازه را می توان با استفاده از مصالحی مانند تارهای شیشه ای ایجاد كرد. اما پیش از آن باید مصالح، زمین و مهندسی گذشته كشورمان را بشناسیم.»
جلسه سخنرانی دكتر شاه كرمی توسط معاونت حفظ و احیای بناهای تاریخی برنامه ریزی شده بود و در روز سه شنبه چهاردهم بهمن ماه 1382 برگزار شد. در این جلسه مهندس سید محمد بهشتی رییس سازمان میراث فرهنگی كشور، دكتر عادل فرهنگی مشاور رییس سازمان و مسئول اطلاع رسانی پروژه بازسازی ارگ بم، مهندس حسن رایتی مقدم مدیر ابنیه تاریخی سازمان، مهندس محمد حسن طالبیان مدیر اجرایی پروژه بازسازی ارگ بم، مهندس اسكندر مختاری معاون حفظ و احیای میراث فرهنگی استان تهران و مدیر مستندسازی پروژه ارگ بم و جمع دیگری از كارشناسان، مدیران و معاونین این سازمان برگزار شد.
تاخیر یك ساعت و نیمه جلسه و عدم اطلاع رسانی كافی باعث شد تا تعدادی از معاونین و مدیران سازمان میراث فرهنگی از جمله معاون پژوهشی سازمان از شركت در این جلسه محروم شوند.
معاونت پژوهشی سازمان با همكاری تعداد دیگری از مدیرانش قصد دارد تا این سخنرانی را به صورت سلسله بحث هایی در زمینه نظام پیشین مهندسی در ایران ادامه دهد.

 

مأخذ : خبرگزاری میراث فرهنگی

"

برچسب ها:

به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

انواع عضویت
پنل کاربری