قطاعی هنر از یادرفته
هنر قطاعی ( کاغذ بری) از جمله هنر های تزیینی ایران است که دیری
است رو به فراموشی رفته و نسل امروز ایران با آن آشنا نیست. این هنر پایه بسیاری از هنر های امروز است .به طوری که می توان گفت پایه هنر کولاژ است و در واقع هنر معرق چوب و کاشی شکل دیگری از این هنر است.
استاد بهروز خانی کسی است که با پرداختن به این هنرزیبای از یاد رفته و تدریس آن سعی در آموزش و انتقال این هنربه نسل آینده را دارد...
khani01
هنر قطاعی ( کاغذ بری) از جمله هنر های تزیینی ایران است که دیری است رو به فراموشی رفته و نسل امروز ایران با آن آشنا نیست.قطاعی یکی از رشته های ظریف و دقیق و زیبای هنریست که در آن هنرمند پس از طراحی روی کاغذ ساده یا رنگی نقوش مورد نظر را با قیچی و یا کاتر با دقت و ظرافت می برد . این هنر پایه بسیاری از هنر های امروز است .به طوری که می توان گفت پایه هنر کولاژ است و در واقع هنر معرق چوب و کاشی شکل دیگری از این هنر است.
استاد بهروز خانی کسی است که با پرداختن به این هنرزیبای از یاد رفته و تدریس آن سعی در آموزش و انتقال این هنربه نسل آینده را دارد.
«خانی» متولد سال 1350 است و مدیریت امورفرهنگی و هنری دانشگاه سوره را بر عهده دارد. ایشان دو نمایشگاه در کشور عربستان سعودی برگزار کرده اند که به گفته خودشان اولین نمایشگاه آثار قطاعی ایرانی در این کشور محسوب می شود. نمایشگاه اول در عربستان سعودی ، در مدینه منوره برپا شد که تعداد 45 اثر در ابعاد 34*34 به نمایش در آمد.پس از آن و در دومین نمایشگاه تعداد 30 اثر در شهر مکه مکرمه یه نمایش گذاشته شد.او در اردیبهشت سال گذشته سمیناری درباره « هنر قطاعی و تاثیر آن بر سایر هنر ها» ارائه کرد که مورد توجه علاقه مندان و مخاطبان قرار گرفت.همچنین نمایشگاهی از آثار او در فرهنگسرای اقوام برگزار گردید.

03

برای آشنتایی بیشتر با هنر قطاعی گفت و گویی را با ایشان ترتیب دادیم که قسمت هایی از آن را در زیر می خوانید:

- استاد قطاعی در لغت به چه معناست؟

- قطاعی در لغت به معنای بریدن و قطعه ساختن است از ریشه قطع و قطاع (اسم فاعل) به هنر مند این عرصه اتلاق می شود. همچنین اصطلاح قطعه در سیاه مشق و نقاشی پشت شیشه از گذشته به یادگار مانده است.

- آیا خاستگاه این هنر مشخص است؟

- بر اساس نوشته استاد « یحیی ذکاء» ، هنر قطاعی نخستین بار در کشور چین دیده شده است.او در کتاب «هنر کاغذ بری در ایران» آورده است: (( نویسنده و هنرشناس چینی « آ.یین» بر آن است که کهن ترین نوشته ای که در آن از کاغذ بری یادی رفته ، از روزگار خاندان سونگ « سده10-13 میلادی » است لیک خود او پیدایش این هنر را در آغاز تاریخ چین می گذارد و آن را با سوزن دوزی « امبرودری» همبسته و همراه می داند. زیرا در آن شکل ها و نقش هایی به کار می رود که با نمونه های بریده، همانند است وعقیده او بر آن است که این نمونه ها بایست بر پایه الگوی سوزن دوزه ها، در روزگار « هان» « سده سوم پیش از میلاد تا سده سوم بعد از میلاد) که کاغذ هم در همان زمان اختراع گردید پیدا شده باشد)).
این هنر پس از چین ، همراه با سایر ره آورد های جاده ابریشم وارد ایران شد و پس از ایران به عثمانی و سپس به اروپا ( لهستان ، فرانسه ، سوئیس) و آمریکا رفت.قطاعی در هر کشوری ظاهری مستقل و هویت همان محل را به خود گرفت

- پیدایش هنر قطاعی در ایران به چه زمانی برمی گردد؟

- پیدایش هنر قطاعی در ایران از سده نهم هجری قمری است و قبل از این تاریخ در کتاب ها و نوشته ها از کاغذ بری و کاغذ بران یاد نشده است. نمونه هایی موجود بعد از سده نهم می باشد.با بررسی نمونه ها و نام و جای زندگی کاغذ بران چنین پیداست که رواج و گسترش این هنر در میان مردم شهر های هرات ، تبریز، شیراز، بیشتر از جاهای دیگر ایران بوده است.

- این هنر در کدام کشور ها فراگیر تر شد؟


- قطاعی در هیچ کشوری چون ایران و لهستان فراگیر نشد.قطاعی در لهستان به حدی بود که حتی زنان خانه دار، با برش کاغذ نقوش متفاوتی را طرح میکردند تا در و دیوار خانه را با آن تزیین کنند. از سال های دهه 1870 به بعد که کاغذ های گلاسه رنگی در این کشور به تولید انبوه رسید، این هنر رواج بیشتری در میان زنان لهستانی پیدا کرد بطوری که برخی از آنها در همین هنر شهرت جهانی یافتند.با نگاه به برخی از آثار قطاعی این کشور می توان رگ و ریشه ای از تصویر سازی هایی که گرافیک لهستان را با سبک و سیاق خودش جهانی کرد.البته در این باره جای تحقیق و تفحص خالی است که در ارتباط این دو پی برد.

- قطاعی در چه زمینه هایی بیشتر مورد استفاده قرار گرفت؟

- با نگاه به برخی از آثار قطاعی لهستان می توان رگ و ریشه ای از تصویر سازی هایی که گرافیک لهستان را با سبک و سیاق خودش جهانی کرد.البته در این باره جای تحقیق و تفحص خالی است که به ارتباط این دو پی برد.اما در ایران ، قطاعی در خدمت هنر کتاب آرایی و کتاب سازی قرار گرفت. در برخی کتب دستنوشت قدیمی صفحات آغازین و پایانی را با نقوشی که از برش های کاغذ طراحی شده بود تزیین می کردند.برخی از قرآن ها و دیوان شاعران هم با همین نقوش قطاعی شده آراسته و آرایش می شدند. در این مورد می توان به یک مجلد از قرآن کریم اشاره کرد که همینک در کتابخانه «سرکاری رامپور» هندوستان نگهداری می شود.تمام حرف ها،آیات و سوره های این قرآن به وسیله کاغذ های بریده شده تشکیل شده اند که روی زمینه سرخ رنگی چسبانیده شده اند.

- ابزار مورد نیاز برای اجرای این هنر چیست؟

- هنرمند قطاع با ابزاری بسیار ساده همچون مقراض (قیچی) شفره ( که برای بریدن پوست و چرم به کار می رفته) و ابزارهای ساده دیگر طرح مورد نظر خود را با دقت می بریدند و با کنار هم قرار دادن آن ها اثر تزیینی خود را خلق می نموده اند . بیشتر بریده های آن ها نوشته هایی با خطوط نستعلیق ، طغرا، و نسخ بوده که به خاطر فرم زیبای آن مورد توجه بوده است.دیگر نقوشی که در گذشته بریده شده است شامل گلاب پاش تنگ، ظروف در دار، جانوران،(طوطی ، کبوتر ، طاووس ، شیر، شتر، خروس، قرقاول و...) چهره ی آدمی و نقوش هندسی زیبا ترنج و ستاره و اسلیمی های متقارن مشبک ، گل ها و بوته ها و ... است.تنوع نقوشی که می توان از طریق این هنر ایجاد کرد بسیار زیاد است و اکنون من به یک بینهایت رسیده ام. نحوه ایجاد و تنوع این نقوش پتانسیل زیادی را برای استفاده از این هنر در زمینه های گوناگون را پدید می آورد.به عنوان مثال از این هنردر معماری با توجه به روحیه بنا می توان به گستردگی استفاده کرد.در کف سازی ها،کاشیکاری ها و ...

- در پایان اگر صحبتی دارید بفرمایید

- امید است با معرفی این هنر تزیینی و سنتی ارزشمند به نسل جوان و کاربرد نوین آن دوباره شاهد شکوفایی نقوش و آثار زیبای قطاعی باشیم .انشاء الله.

اختصاصی معماران

برچسب ها:

به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

دیدگاه‌ها  

-6 # نینا 1391-05-19 03:10
لقب این جناب استاد که فرموده بودید بسیار بنده رو متعجب کرد چرا که ایشان چندی پیش در کتابخانه دانشگاه سوره کار میکرد و تازه در دانشگاه علمی کاربردی مشغول تحصیل شده بود! عجیبا غریبا بی کفایت های این مملکت یه هو به کجا می رسند... مدیریت فرهنگی هنری سوره! این جناب استاد بالاخره لیسانس گرفتند؟؟
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
+7 # علی اصغر قهرمانی 1392-03-21 18:39
عالی بود.ممنون از این همه هنرنمایی قشنگ.
ایکاش به هنرمندانی مثل شما مثل شما بهای بیشتری داده میشد تا از نبوغ شما بیشتر استفاده میشد.
مرسی از این همه هنر.
:lol: :lol: :lol:
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
انواع عضویت
پنل کاربری