0

  

 

مجتمع فرهنگی ورزشی قمربنی‌هاشم (ع) و معضل نمای شیشه‌ای!

جابر دانش

عضو هیات علمی پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری جهاد دانشگاهی

 جابر دانش

 

نمای شیشه ای تهران

 

امروزه با طرح موضوع الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت و توجه به مولفه‌های بومی و درون‌زا در مسیر توسعه کشور، بحث معماری و شهرسازی معاصر و منطبق با فرهنگ و اقلیم ایرانی به گفتمان رایج جامعه علمی و مهندسی در این حوزه تبدیل شده و تلاش شده گام‌هایی در تحقق این مفاهیم برداشته شود، هر چند غالب این اقدامات در همان حد صحبت‌های مقدماتی باقی مانده و نتیجه ملموسی بدست نیامده است. در مسیر توجه به الگوی بومی معماری، شاید نخستین گام توجه به اقتضائات اقلیمی این سرزمین باشد که در بسیاری موارد تمهیدات و تجویزات متمایزی را می‌طلبد و مسیری جز تقلید از جریان غالب جهانی را جستجو می‌کند که یکی از این ضروریات اقلیمی، نحوه اجرای پوسته بیرونی و متقابلا مساله تامین انرژی ساختمان است.

چند سالی است که مشکلات و معضلات استفاده از نمای پیوسته شیشه‌ای در سطح اندیشمندان و مدیران شهری بطور جدی مطرح شده است. تحمیل هزینه‌های اضافی، اتلاف بیشتر انرژی، عدم کارایی مناسب در هنگام حریق و زلزله، نبود مهارت و تخصص کافی جهت نصب و اجرای آن توسط کارگران ساختمانی و ... از جمله مواردی است که به دفعات در بیان اشکالات اجرای نمای شیشه‌ای مورد اشاره قرار گرفته است. این در حالی است که بنا به اظهارات مدیران شهری، غالب نماهای شیشه‌ای متعلق به ساختمان‌ها و اماکن دولتی است که این موضوع عزم جدی مسئولان در نظارت بیشتر بر طرح‌های عمرانی دولتی را می‌طلبد که غالبا با صرف هزینه‌های هنگفت از محل بودجه‌های عمومی کشور ساخته می‌شوند. در همین راستا این نوشتار نگاهی کوتاه به یکی از این طرح‌های اخیر دارد که گستردگی نماهای پیوسته شیشه‌ای در آن قابل تامل است.

در تیرماه سال گذشته بود که مجتمع فرهنگی ورزشی قمربنی‌هاشم (ع) با حضور دکتر قالیباف شهردار تهران، افتتاح شد و فاز نخست آن مورد بهره‌برداری قرار گرفت. بنا به گفته اکبر تشکری‌نیا، مدیر عامل شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران، زیر بنای این مجموعه 22 هزار متر مربع و شامل 8 طبقه است که به دو بخش ورزشی و فرهنگی تقسیم می شود. ساختمانی که به گفته دکتر سیدمحمدهادی ایازی معاون امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، بسیاری از هیات‌های مدیریت شهری از کشورهای مختلف در بازدیدهای خود از مجتمع قمر بنی ‌هاشم (ع) حیرت و شگفتی‌شان از ساخت مجتمع قمربنی هاشم(ع) با بهره‌گیری از آخرین و پیشرفته‌ترین تجهیزات را بیان می‌کنند!

این ساختمان در منطقه 20 و در مجاورت خیابان فداییان اسلام قرار گرفته و فرم کلی آن بصورت مستطیلی کشیده است که کشیدگی آن شرقی- غربی است. در تصاویر ذیل (1و2) موقعیت بنا با کادری قرمز نمایش داده شده است:

 

آدرس مجتمع ورزشی قمر بنی هاشم تهران

مجتمع ورزشی قمر بنی هاشم

 

تصویر 1و2: موقعیت مجتمع فرهنگی ورزشی قمربنی‌هاشم (ع)

 

نمای شمالی این بنا بصورت پیوسته شیشه‌ای است و سطح غالب نمای جنوبی نیز با شیشه پوشیده شده است. در نماهای شرقی و غربی هم که سطوح کمتری دارند ازنمای شیشه‌ای استفاده شده است (تصاویر 3و4).

 

مجتمع ورزشی قمر بنی هاشم

 

تصویر 3: نمای شمالی

 

مجتمع ورزشی قمر بنی هاشم

تصویر 4: نمای جنوبی

در تحلیل این گونه نماها ذکر چند نکاتی چند ضروری است که مبتنی بر مقررات ملی ساختمان، مصوبه شورای اسلامی شهر و اظهارات مسئولان وقت شهرداری تهران است. مطابق مفاد مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان (الزامات عمومی ساختمان)، در طراحی نمای شیشه‌ای در ساختمان توجه به نکات ذیل ضروری است:

 

  • انجام محاسبات حرارتی بر اساس مفاد مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان؛
  • توجه به استانداردهای ملی ایران در انتخاب نوع، تعداد لایه‌ها و ضخامت شیشه؛
  • ممنوعیت استفاده از نمای شیشه‌ای در ساختمان‌های مسکونی؛
  • عدم امکان ریزش شیشه به فضای باز و معبر عمومی؛
  • توجه به نکات ایمنی و زیباسازی منظره شهری در اجرای نمای شیشه‌ای.

 

این در حالی است که طبق اظهارات محمدباقر خسروی مدیرکل معماری و ساختمان شهرداری تهران در دی‌ماه 1389، چنان‌چه بیشتر از 40 درصد نمای ساختمان شیشه‌ای باشد، پروانه ساخت به آن داده نمی‌شود. وی با اشاره به مصوبه شورای اسلامی شهر تهران در این زمینه خاطر نشان کرد: شورای اسلامی شهر تهران در مصوبه‌ای اعلام کرد که ساختمان‌های تجاری، اداری و عمومی چنانچه بیش از 40 درصد نمای آنها شیشه‌ای باشد ممنوعیت ساخت دارند که هم اکنون این مصوبه به مناطق ابلاغ شده است.

 

در اسفندماه 1390 نیز هیربد معصومی معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران، با اشاره به این‌كه به كارگیری بیش از 40 درصد از نمای ساختمان‌ها در قالب شیشه، برابر مصوبات از قبل ابلاغ شده، غیرمجاز است، گفت: درصورتی كه در محله‌ای از شهر تهران ساختمان در حال احداثی مشاهده شود كه در بیش از 40 درصد از سطح آن شیشه به كار رفته باشد، مسوولیت آن متوجه شهردار و معاون شهرسازی آن منطقه خواهد بود. وی افزود: همه ساختمان‌هایی كه مجوز ساخت آنها از سال 88 به بعد صادر شده، مشمول این مقررات هستند. معصومی همچنین با اشاره به این‌كه تایید نمای ساختمان‌های بالای 20 هزار متر توسط شهرداری برای صدور پروانه ساخت لازم‌الاجرا است، از تشکیل کمیته طراحی و نمای شهری خبر داد و گفت: نظارت بر طراحی و نمای شهری ساختمان از جمله مسوولیت‌های وزارت راه ‌و‌شهرسازی است که در این رابطه یکسری اقدامات نیز انجام شده است. وی افزود: اما متاسفانه اقدامات این وزارتخانه منجر به اجرای دستورالعمل‌های جدی در این زمینه نشده، به همین دلیل معاونت شهرسازی ‌و‌معماری شهرداری تهران کمیته‌ای را با نام «کمیته طراحی و نمای شهری» متشکل از استادان برجسته دانشگاه‌ها تشکیل داده است. معصومی اظهار داشت: البته این کمیته تنها بر نمای ظاهری ساختمان‌ها نظارت دارد و در واقع به معماری داخل کاری ندارد، اما نقشه نمای این ساختمان‌ها باید به تایید کمیته طراحی برسد و در واقع صدور پروانه‌های ساخت‌وساز از سال 1388 منوط به تایید این نقشه شده است. معصومی در خصوص ساختمان‌هایی که در برخی از مناطق پایتخت بدون رعایت تاییدیه این کمیته و با نمای تمام شیشه‌ای ساخته می‌شوند گفت: قطعا این ساختمان‌ها تا پیش از سال 88 ساخته شده‌اند وگرنه براساس مصوبه شورای عالی شهرسازی استفاده بیش از 40 درصد شیشه در نمای ساختمان تخلف محسوب می‌شود.

 

حال با توجه به افتتاح این مجموعه فرهنگی ورزشی در سال 1390، این سوال اساسی مطرح است که آیا طرح نمای ساختمان مذکور در کمیته طراحی و نمای شهری مورد تایید قرار گرفته است و اصولا چه ضرورت و توجیه فنی برای طراحی و اجرای چنین نماهایی وجود داشته است؟ هر چند احتمالا همچون غالب موارد، پاسخ آن خواهد بود که این نقشه‌ها مدت‌ها پیش - و احیانا زمان مدیریت پیشین- تهیه شده و از این جهت قصوری متوجه مسئولان شهری نیست! به هر حال فارغ از پاسخ‌های احتمالی و نقدهای وارد بر آن پاسخ‌ها، امید آنست که زین پس با دقت و حساسیت بیشتری به این مقوله توجه شود و هزینه‌های هنگفت جهت اجرای پروژه‌های ساختمانی و حفظ و تامین انرژی اماکن دولتی بر بیت‌المال تحمیل نگردد. طبعا رعایت اصول علمی و توجه به ضرورت‌های اقلیمی در طراحی و ساخت ابنیه شهری منتج به احداث ساختمان‌هایی خواهد شد که بیش از پیش باعث حیرت و شگفتی بازدیدکنندگان خارجی خواهد بود!موردی که ظاهرا برای مدیران شهری از ارزش و اعتبار والایی برخوردار است.


 

منابع

  1. 1.دفتر تدوین و ترویج مقررات ملی ساختمان، مبحث چهارم: الزامات عمومی ساختمان،تهران، نشر توسعه ایران، 1387.
    1. 2.https://maps.google.com
    2. 3.http://shasa.ir
    3. 4.http://www.havadar.ir
    4. 5.http://www.iran.ir
    5. 6.http://www.samair.ir
    6. 7.http://www.tehransama.ir

 

به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

دیدگاه‌ها  

0 # سعید مادرشاهی 1391-06-25 12:16
ازاینکه منصفانه به قضیه نگاه کردید سپاسگزارم. معمولا مدیران شهری از روی بی اطلاعی و عدم ارتباط درست با صنعت و دانشگاه معمولا بیاناتی میکنند که انسان را انکشت به دهان میگذارد. یکی هم همین عدمم تخصص کارگران شیشه !
برای ساختمان هایی در این ابعاد نه کارگر نصاب که نیاز به یک شرکت مهندس نما (facade Eng) هست. که به قول شما قادر به اجرای محاسبات گرمایشی، ساختار سازه ای شیشه و زیر سازی های فلزی و ... باشد.
ولی راندن یک فن آوری به چوب بی اطلاعی چندان درست نیست. مثلا اگر این شیشه با سنگ خشک جایگزین شود ایا در زلزله بهتر عمل خواهد کرد؟ اینکه در یک پروژه دولتی با نگاه صرف به هزینه اولیه و نه هزینه راهبری آینده پروژه تصمیم گیری سطحی میکنند را نباید به گردن فن آوری و شرکت های آن دانست
با تشکر
alumglass.com
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
0 # گروه معماری آرل 1392-03-27 14:38
با توجه به ساختمان های با نمای شیشه ای در خارج کشور ساخته میشه ، به نظر میرسه اصول که گفته شده با فناورایی موجود بشه ایجاد کرد و نمای شیشه ای با هزینه کم داشته باشیم.
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن
انواع عضویت
پنل کاربری