0

شهر سوخته در فهرست آثار جهانی یونسكو به ثبت می رسد                         

مجموعه بزرگ شهر سوخته به عنوان یكی از شاخص ترین نشانه های تمدن باستان در فهرست آثار جهانی یونسكو به ثبت میرسد.

 

علیرضا خسروی رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری زابل گفت: این سازمان در تلاش است تا ثبت جهانی آثار شهر سوخته و كوه خواجه سیستان را در آینده ای نزدیك انجام دهد این در حالی است كه زمینه ثبت جهانی كوه خواجه سیستان تا سال ۲۰۱۰ میلادی امكان پذیر می شود.
    وی همچنین از ثبت ۲۶ اثر باستانی درمنطقه سیستان استان سیستان و بلوچستان در فهرست آثار ملی خبر داد. با ثبت این آثار كه معروف ترین آنها تپه های باستانی ذوالفقار و میرجمال در بخش میانكنگی و زیارت پیرسوز در بخش شیب آب است تعداد آثار باستانی سیستان كه در فهرست آثار ملی ثبت شده به ۴۶۸ اثر رسید. وی افزود: اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری زابل با ثبت ۴۶۸ اثر از ۸۶۸ اثر شناسایی شده مقام چهارم كشوری از لحاظ تعداد ثبت آثار ملی را به خود اختصاص داده است. وی یادآور شد: برای اجرای طرح تهیه اطلس نقشه جامع باستان شناسی سیستان كه از پارسال آغاز شده تاكنون یك سوم دشت سیستان كاوش و مورد بررسی قرار گرفته است. سیستان به سبب آثار باستانی متعدد از جمله شهرسوخته، دهانه غلامان، كوه خواجه و ده ها اثر ارزشمند تاریخی دیگر كه قدمتی بین ۳۵۰۰ تا ۵ هزار سال دارند به عنوان بهشت باستان شناسان نامیده شده است. شهر سوخته، شهری باستانی است كه در ۵۶ كیلومتری زابل در استان سیستان و بلوچستان و در حاشیه جاده زابل- زاهدان واقع شده است. این شهر در ۳۲۰۰ سال قبل از میلاد پایه گذاری شده و مردم این شهر در ۴ دوره بین سال های ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ قبل از میلاد در آن سكونت داشته اند.
    شهری كه گفته می شود پیشرفته ترین شهر جهان قدیم بوده است و حتی بسیار پیشرفته تر از شهر كرت كه سینوهه در كتاب خود از آن یاد كرده است. به اعتقاد برخی باستان شناسان اگر بخواهیم به معنای كامل و دقیق شهر توجه كنیم، این شهر را باید قدیمی ترین شهر دنیا دانست چرا كه معدود شهر های پیش از آن، از نظر امكانات و اصول شهرنشینی با آن قابل مقایسه نیستند.
    كلنل بیت یكی از ماموران نظامی انگلیس از نخستین كسانی است كه در دوره قاجار و پس از بازدید از سیستان به این محوطه اشاره كرده و نخستین كسی است كه در خاطراتش این محوطه را شهر سوخته نامیده و آثار باقیمانده از آتش سوزی را دیده است. پس از او سر اورل اشتین با بازدید از این محوطه در اوایل سده حاضر، اطلاعات سودمندی درباره این محوطه بیان كرده است. بعد از او شهر سوخته از سوی باستان شناسان ایتالیایی به سرپرستی مارتیسوتوزی درسال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ مورد بررسی و كاوش قرار گرفت. این شهر یكی از آثارتاریخی برجسته سیستان و بلوچستان است.
    بر مبنای یافته های باستان شناسان شهر سوخته ۱۵۱ هكتار وسعت دارد و بقایای آن نشان می دهد كه این شهر دارای ۵ بخش مسكونی واقع در شمال شرقی شهر سوخته، بخش های مركزی، منطقه صنعتی، بناهای یادمانی و گورستان است كه به صورت تپه های متوالی و چسبیده به هم واقع شده اند. ۸۰هكتار شهر سوخته بخش مسكونی بوده است.
    پژوهش ها نشان داده است این محوطه بر خلاف اكنون كه محیط زیست كاملاً بیابانی دارد و فقط درختان گز در آنجا دیده می شود، در ۵ هزار سال قبل از میلاد منطقه ای سبز و خرم با پوشش گیاهی متنوع و بسیار مطلوب بوده و درختان بید مجنون، افرا و سپیدار در آنجا فراوان وجود داشته است. در آن دوران نیز این منطقه بسیار گرم بوده، اما آب رودخانه هیرمند و شاخه هایش به خوبی زمین های كشاورزی شهر سوخته را سیراب می كرده است.
    دریاچه هامون در ۳۲۰۰ قبل از میلاد دریاچه ای بزرگ و پرآب بوده و رودها و شاخه های قوی از آن منشعب می شده و در اطراف آن نیزارهای وسیعی وجود داشته است. در بررسی های منطقه ای در اطراف شهر سوخته بستر رودخانه های گوناگون و آبراه هایی پیدا شده كه به مزارع كشاورزی شهر سوخته آب می رسانده اند. در نخستین فصل كاوش در شهر سوخته كوچه ها و خانه های منظم، لوله كشی آب و فاضلاب با لوله های سفالی پیدا شد كه نشان دهنده وجود برنامه ریزی شهری در این شهر است.
    شهر سوخته مركز بسیاری از فعالیت های صنعتی و هنری بوده، در فصل ششم كاوش در شهر سوخته نمونه های جالب و بدیعی از زیورآلات به دست آمد. در جریان حفاری های فصل های گذشته در شهر سوخته مشخص شد كه با توجه به صنعتی بودن شهر سوخته و وجود كارگاه های صنعتی ساخت سفال و جواهرات در این منطقه، ساكنان شهر سوخته از درختان موجود در طبیعت محوطه برای سوخت استفاده می كرده اند. شهر سوخته مركز بسیاری از فعالیت های صنعتی و هنری بوده، در فصل ششم كاوش در شهر سوخته نمونه های جالب و بدیعی از زیورآلات به دست آمد.
    باستان شناسان با یافتن مهره ها و گردنبندهایی از لاجورد و طلادر یك گور درباره روش های ساخت ورقه ها و مفتول های طلایی به پژوهش پرداختند و دریافتند صنعتگران شهر سوخته با ابزار بسیار ابتدایی ابتدا صفحه های طلایی بسیاز نازك به قطر كمتر از یك میلیمتر تهیه كرده و بعد آنها را به شكل لوله های استوانه ای درمی آوردند و پس از اتصال دو سوی ورقه ها به یكدیگر مهره های سنگ لاجورد را در میان آن قرار می دادند.
    در شهرسوخته انواع سفالینه ها و ظروف سنگی، معرق كاری، انواع پارچه و حصیر یافت شده كه معرف وجود چندین نوع صنعت، بویژه صنعت پیشرفته پارچه بافی در آنجاست. تاكنون ۱۲ نوع بافت پارچه یكرنگ و چند رنگ و قلاب ماهیگیری در شهر سوخته به دست آمده و مشخص شده مردم این شهر با استفاده از نیزار باتلاق های اطراف هامون سبد و حصیر می بافتند و از این نی ها برای درست كردن سقف هم استفاده می كردند.
    صید ماهی و بافت تورهای ماهیگیری نیز از دیگر پیشه های مردمان شهر سوخته بوده است.
    شهر سوخته بدون شك جزو شهرهای بسیار پیشرفته زمان خود بوده است. این نكته نه تنها در بقایای آثار معماری و كارهای ظریف دستی وصنعتی دیده می شود بلكه در سازمان دهی اجتماعی شهر نیز دیده می شود.
    شهر سوخته دارای تشكیلات منظم و مرتبی بوده است. آثار باقی مانده نشان دهنده این امر است كه این شهر طی هزاره سوم پیش از میلاد، دارای یك نظام مرتب و منظم آبرسانی، تخلیه فاضلاب و دانش پزشكی بوده تا آن حد كه پزشكان این شهر نه تنها از فنونی چون شكسته بندی آگاه بوده اند، بلكه می توانسته اند به اجرای اعمال شگفت انگیز جراحی مغز دست بزنند.

ایران
05/05/1387

به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

انواع عضویت
پنل کاربری