0
ساختمان هایی كه كاری با شهر ندارند

سهراب مشهودی می گوید: در طرح‌های بهترین معماران نیز، اغلب اثری از علاقه به سهیم شدن در شهر دیده نمی شود. طرح‌های این معماران اغلب بدون اثرپذیری از شهر طراحی می‌شود و هیچ كوششی برای "سهیم شدن در شهر" نمی‌كنند
sohrabmashhudi01

 



كنگره جامعه جهانی معماران  در نشست خود كه امسال در استانبول برگزار شد ، شعار اصلی  را برای سه سال آینده " سهیم شدن در شهر " اعلام كرد. سهراب مشهودی مهندس شهرساز و مدرس دانشگاه این شعار را دستمایه سخنرانی خود در افتتاحیه مراسم روز معمار در خانه هنرمندان قرار داد كه می خوانید.


شورای UIA در سال 1996، اولین دوشنبه اكتبر هر سال را كه مصادف است با روز جهانی اسكان بشر (سازمان ملل)، روز جهانی معماری نیز نام نهاده‌است.
موضوع روز جهانی معماری امسال كه برابر با 3 اكتبر 2005 برگزار می‌شود،سهیم شدن در شهر (Sharing the City) است.
ابتدا لازم می‌دانم پیام آقای Gaetan Slew رییس جامعه جهانی معماران به تمام سازمان‌های معماری عضو UIA را در مقدمه نقل كنم:
"توصیه می‌شود اعضا UIA در سراسر دنیا این فرصت را غنیمت شمرده و این روز را، با برپایی نمایشگاه، ارایه سخنرانی، تشكیل جلسات مناظره و هماهنگی فعالیت‌های مربوطه پیرامون موضوعات مورد نظر گرامی دارند. امیدواریم موضوع پیشنهادی انگیزه‌ای باشد برای بحث و تبادل نظر بین معماران هر كشور."
جامعه معماران ایران به من تكلیف كرد كه، در بحث كوتاهی به تشریح این مبحث بپردازم كه با برداشتی كلی از موضوعات ارایه شده در كنگره UIA استانبول، شامل محورهای زیر است:
_ سهیم شدن در ارزش‌ها، فرهنگ‌ها و میراث شهر.
_ سهیم شدن در امكان زندگی و كیفیت شهر.
_ سهیم شدن در مزایا و خدمات شهر.
_ سهیم شدن با طبقه محروم و بی‌خانمان.
_ سهیم شدن در منابع، در راستای حفظ پایداری محیط.
_ سهیم شدن در تكنولوژی برای بشریت.
در این میان دو موضوع دیگر نیز ذهنم را به خود مشغول كرد:
1 _ "نظریه شهر در ایران" كه آقای دكتر پیران چند ماه قبل در خانه هنرمندان، آن را با این مضمون تشریح كردند: «در اغلب كتاب‌هایی كه به گذشته ایران می‌پردازند هرگز از شهرساز و برنامه‌ریزی شهری صحبت نمی‌شود. فقط صحبت از معمار است و ساختمان. در واقع این بناهای منفرد هستند كه طراحی شهر را برعهده می‌گیرند.
در نظام‌های غربی شهر از سه عرصه خصوصی، عمومی و دولتی تشكیل می‌شود.
در ایران شهر شامل عرصه امن خانوادگی است و بیرون (یعنی عرصه خصم و دشمن) در چنین فضایی بدیهی است جامعه اجتماعی و شهروندی شكل نمی‌گیرد.
و باید پرسید كه پس جای جامعه مدنی كه به قول هابرماس، افكار عمومی در آن شكل می‌گیرد كجاست؟»
به معنای دیگر از تحقیق ایشان این نتیجه حاصل می‌شود كه سهیم شدن در شهر، فاقد زمینه‌های مناسب برای تحقق در شهرهای ایران است.

2 _ موضوع دومی كه به ذهنم رسید، سخنرانی امام جمعه محترم شیراز درباره شهرسازی بود كه حدود ده سال پیش در سمیناری با همین موضوع برگزار شد.
ایشان در این سخنرانی فرمودند كه «قبل از انقلاب یك بار یك محقق خارجی كه از ایران بازدید می‌كرد به ملاقات من آمد و مطرح كرد، با وجودی كه شما ایرانی‌ها در داخل منازل خود از پاكیزه‌ترین افراد روی زمین هستید، چرا شهرتان از شهرهای غربی كثیف‌تر است و چرا بیرون منزل نه تنها در این جهت كوشش نمی‌كنید بلكه برعكس به راحتی در آن زباله می‌اندازید. در صورتی كه ما غربی‌ها عكس این عمل می‌كنیم و با وجودی كه نظافت داخلی را، به اندازه شما رعایت نمی‌كنیم، در تمیز نگهداشتن شهر كوشاتر هستیم؟»
ایشان فرمودند كه من پاسخ دادم: «چون شما در كنار حكومت‌های‌تان قرار دارید و ما مقابل آنها. حالا بعد از انقلاب همیشه نگرانم كه اگر دوباره این محقق بیاید و سؤال را تكرار كند و بگوید؛ حالا كه در كنار حكومت قرار گرفته‌اید، چرا هنوز شهرهای كثیف‌تری دارید؟ چه جوابی بدهم.»

ریشه‌یابی «عدم سهیم شدن در شهر» ایرانی‌ها
1 _ آیا ایرانی‌ها اصولا فردگرا هستند و به اجتماعات وقعی نمی‌نهند؟
به نظر نمی‌آید اینطور باشد، وابستگی ایرانی‌ها به فامیل و حلقه دوستان بسیار بیشتر از دیگر مردم جهان است.
2 _ آیا عدم وجود آزادی‌های فردی در گذشته موجب این امر شده است؟
این را هم نمی‌توان ملاك قرار داد، چون در اوج آزادی‌های فردی هم وضعیت فرق چندانی نمی‌كند.
3 _ من در طرح‌های بهترین معماران نیز، اغلب اثری از علاقه به سهیم شدن در شهر ندیده‌ام. طرح‌های این معماران اغلب بدون اثرپذیری از اطراف و شهر طراحی می‌شود و هیچ كوششی برای «سهیم شدن در شهر» نمی‌كنند. در حالی كه ساختمان، بیشترین نقش را در این رابطه می‌تواند ایفا كند.
4 _ ضوابط احداث بنای در طرح جامع 1349 تهران كه بعدا الگوی تمام شهرها شد نیز، در این راستا هیچ قدمی برنمی‌دارد و كوچك‌ترین توجهی به اثر ساختمان در شهر نمی‌كند و در آن سهیم نمی‌شود. در حالی كه به وسیله طرح‌ریزان شهری، برنامه‌ریزی شده است.
5 _ شرح خدمات تیپ شهرسازی كشور نیز، هیچ محوری برای تحقق این امر ندارد.
6 _ در پروانه‌های ساخت شهرداری هم اثری از این امر نیست.
7 _ حتی قوانین كاملا در جهت جدایی ساختمان و شهر، یعنی در واقع بخش خصوصی از فضای عمومی تدوین شده‌اند.
در بسیاری از شهرهای دنیا در مواقع ضروری ادغام فضای عمومی و خصوصی امری طبیعی است و مقررات و قوانین نیز تحقق آن را ممكن می‌سازند. این امر فقط شامل غرب نیست. در سنگاپور كه بافت معابر آن شطرنجی است، برای دسترسی پیاده شهروندان به یك بخش مركزی مطلوب، راه‌های پیاده‌ شعاعی طراحی شده‌اند (كه مطلوب‌ترین حركت برای پیاده به یك مركز شهریست) و در صورت نیاز برای تسهیل این امر طبقه همكف بسیاری از ساختمان‌ها باز بوده و برای حركت عابران طراحی شده است.
در شهرهای اروپا در بسیاری از موارد معابری طراحی می‌شود كه از زیر یك ساختمان می‌گذرند. در كوالالامپور حتی یك راست‌گرد از بین طبقه دوم و سوم یك بنا عبور می‌كند و برای تمام این تبادل احتیاجات و سهیم شدن در شهر قوانین و مقررات ضروری وضع شده است.
بدین ترتیب به نظر می‌رسد كه در ایران حضور بخشی به نام بخش عمومی در حد فاصل بخش خصوصی و بخش دولتی كه بهترین زمینه سهیم شدن در شهر است، بسیار كم‌رنگ است و ضرورت دارد كه اقداماتی همه جانبه و در همه سطوح برای زمینه‌سازی تحقق آن صورت پذیرد. به عنوان اولین گام و به بهانه روز جهانی معماران چند پیشنهاد به شرح زیر ارایه می‌شود.

طرح چند پیشنهاد
پیشنهاد می‌كنم در سال جهانی سهیم شدن در شهر، تمام ارگان‌ها و كسانی كه می‌توانند در این امر سهیم شوند به خصوص معماران و شهرسازان نسبت به انجام موارد زیر اهتمام ورزند.
یك _ جامعه معماران و دیگر ارگان‌های ذیربط در تمام مكاتبات خود شعار «سهیم شدن در شهر» را درج كنند.
دو _ در تمام مباحث مربوطه از جمله انتخاب معمار سال هیات داوران، به اینكه معماران مورد نظر چقدر در این جهت كوشش كرده‌اند توجه كنند.
سه _ تمام اعضا موظف شوند در طرح‌های خود به «سهیم شدن در شهر» بیندیشند.
چهار _ به مسكن و شهرسازی و سازمان مدیریت كه در حال تدوین شرح خدمات جدید شهرسازی هستند، توصیه شود، كه این امر را در بطن شرح خدمات بگنجانند.
پنج _ پی‌گیری شود قوانین ضروری برای امكان‌پذیری فضاهای مشاعی بین ساختمان و شهر و یا بخش خصوصی و شهر، تدوین شود.

به نقل از UAN

 

برچسب ها:

به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

انواع عضویت
پنل کاربری